Celem niniejszego podręcznika pt. „Czym są zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego? jest umożliwienie korzystania z filmów z serii Napo w celu zwiększenia świadomości znaczenia zrównoważonego życia zawodowego w odniesieniu do pracowników i łańcuchów dostaw. Zaburzenia układu mięśniowo - szkieletowego są w Europie jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych związanych z pracą, dotykających w pewnym momencie życia wielu pracowników. Aż 90% spośród nich cierpi na dolegliwości takie jak bóle pleców, schorzenia kończyn górnych oraz doznaje urazów spowodowanych chronicznym przeciążeniem organizmu. Podręcznik ten będzie stanowił wsparcie dla osób i organizacji w uwzględnieniu zaburzeń układu mięśniowoszkieletowego w każdym aspekcie funkcjonowania pracownika, a także w opracowywaniu kompleksowych rozwiązań dla organizacji, pozwalających zredukować negatywne skutki tych zaburzeń i umożliwiających pracownikom, ich rodzinom i społecznościom prowadzenie życia zawodowego na zadowalającym poziomie
Zagrożenia i ryzyko związane z zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego występują w całej Europie. Problem ten jest regulowany przepisami prawnymi. Podręcznik „Czym są zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego?” ma za zadanie przekazanie wskazówek, że należy unikać niebezpiecznych czynności związanych z ręcznym przemieszczaniem ciężarów oraz zadań wiążących się ze znaczącym wysiłkiem fizycznym, długotrwałego wykonywania tych samych ruchów i nieprawidłowej postawy.
Jeżeli uniknięcie takiego ryzyka nie jest możliwe, należy dokonać jego oceny i wprowadzić środki, które zmniejszają ryzyko wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego.
Przed skorzystaniem z niniejszego podręcznika organizacje powinny:
- wziąć pod uwagę zagrożenia i ryzyko wynikające z zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, na jakie pracownicy mogą być narażeni w trakcie pracy.
- uwzględnić środki służące kontroli tego ryzyka i wdrożyć strategie oraz procedury mające na celu jego zminimalizowanie.
Zestawy ćwiczeń przedstawione w niniejszym podręczniku zostały opracowane w celu zachęcenia odbiorców do zwrócenia uwagi na szereg potencjalnie niebezpiecznych aspektów, jakie niosą ze sobą zadania związane z ręcznym przemieszczaniem ciężarów, powtarzającymi się czynnościami oraz nieprawidłową postawą ciała. Pracowników należy zachęcać do myślenia w szerszym kontekście, zamiast do przyjmowania „mechanicznego” podejścia do ręcznego przemieszczania ciężarów, kiedy to pracownik stanowi jedynie część zadania, a także do przemyślenia pozytywnego oddziaływania dobrostanu fizycznego i psychicznego. Dzięki temu uczestnicy ćwiczeń staną się także ambasadorami promowania koncepcji zrównoważonego życia zawodowego.
Podręcznik umożliwi organizacjom udzielanie porad dotyczących zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i pomoże w inicjowaniu ogólnych dyskusji na temat zagrożeń związanych z poruszaniem się i przemieszczaniem ciężarów, powtarzającymi się czynnościami lub nieprawidłową pozycją ciała na stanowisku pracy. Może to stać się elementem komunikowania polityki przedsiębiorstwa. Zakres rozmów prowadzonych z pracownikami może być poszerzony o kwestie wartości, zachęcanie do dzielenia się doświadczeniami, oraz do podejmowania działań poza pracą tak, aby można było zapobiec przypadkowym, ale poważnym urazom związanym z przemieszczaniem się, dźwiganiem ciężarów, nieprawidłową postawą ciała lub brakiem aktywności fizycznej. Celem jest ogólna poprawa kultury bezpieczeństwa w organizacji, w rezultacie czego obniża się absencja w pracy spowodowana zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego.
Więcej informacji na temat zaburzeń układu mięśniowo -szkieletowego: pod tymi linkami można znaleźć informacje wyjaśniające, na czym polegają zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i jak im zapobiegać, co będzie pomocne w przygotowaniu przedsięwzięć lub informacji w formie ulotek:
- Zdrowi pracownicy, dobrze prosperujące przedsiębiorstwa – praktyczny przewodnik na temat dobrostanu w pracy, zwalczania zagrożeń psychospołecznych i zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego w małych przedsiębiorstwach. EU-OSHA 2018
- Strony internetowe EU-OSHA poświęcone zaburzeniom układu mięśniowo - szkieletowego
- Facts sheets nr 71 – Informacje wprowadzające na temat zaburzeń układu mięśniowo - szkieletowego
- Facts sheets nr 72– Schorzenia szyi i kończyn górnych związane z pracą
- Facts sheets nr 73– Zagrożenia i ryzyko związane z ręcznym przemieszczaniem ciężarów w miejscu pracy
- Facts sheets nr 87– Zróżnicowanie siły roboczej a ocena ryzyka – zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim pracownikom Podsumowanie sprawozdania Agencji
Wstęp do działań
Praca wysokiej jakości przynosi korzyści, natomiast pozostawanie bez pracy może być wyznacznikiem złego stanu zdrowia. Zrównoważone organizacje rozumieją to i działają na rzecz stworzenia środowisk i kultur, w których pracownicy są doceniani, a ich opinia się liczy, które są bezpieczne i w których pod uwagę są brane wszelkie aspekty dotyczące danej osoby, a praca wykonywana jest na zadowalającym poziomie.
Celem przewodnim jest stworzenie zrównoważonych warunków pracy, promujących bezpieczeństwo i zdrowie pracowników przez całe ich życie zawodowe, aż do przejścia na emeryturę. Zrównoważony charakter pracy jest zatem pojęciem, które rozciąga się na poszczególnych pracowników iw rozumieniu którego charakter środowiska pracy, niedostosowany do potrzeb pracowników, może mieć negatywny wpływ zarówno na ich zdrowie psychiczne, jak i fizyczne.
Podręcznik „Czym są zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego?” zawiera listę działań, które można wykorzystać do prowadzenia rozmów na temat kwestii związanych z ręcznym przemieszczaniem ciężarów, powtarzającą się pracą i nieprawidłową postawą, a także narażeniem na zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego, co zostało przedstawione w każdym z krótkich filmików.
Działania te koncentrują się na wpływie nieodpowiednich warunków pracy na zdrowie pracowników i na potencjalny rozwój zaburzeń układu mięśniowoszkieletowego. Materiały te ułatwiają również prowadzenie rozmów między pracodawcami, pracownikami, przedstawicielami i specjalistami ds. BHP, którzy zachęcają do dzielenia się doświadczeniem w zakresie zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i ich negatywnego wpływu wywieranego na życie poza pracą.
W ramach tych działań wykorzystuje się sceny z filmów z serii Napo „Napo w …powrót do zdrowej przyszłości” i „Napo dźwiga mniej”. Każda krótka scenka zaczerpnięta z filmów zachęca do podjęcia rozmowy o konkretnym scenariuszu uwypuklającym ryzyko rozwoju zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego u pracowników.
Jak korzystać z podręcznika „Czym są zaburzenia układu mięśniowoszkieletowego?”
Podręcznik może być wykorzystywany w ramach programu integracji zawodowej, wspierać kampanie informacyjne w miejscu pracy, aby ograniczyć absencję lub w ramach programu powrotu do pracy. Poszczególne działania mogą być również tematem rozmów w miejscu pracy, dyskusji roboczych itp.
Osoba zaangażowana w działania prozdrowotne w miejscu pracy (dalej zwana facylitatorem) powinien być zaznajomiona z:
- rodzajami ryzyka i zagrożeń wynikających z zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, jakie pracownicy mogą napotkać w trakcie pracy;
- środkami które należy wdrożyć w celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego;
- polityką organizacyjną i procedurami związanymi z zapobieganiem występowaniu zaburzeń układu mięśniowo -szkieletowego, w tym np. bezpiecznym ręcznym przemieszczaniem ciężarów i wszelkimi innymi pracami wymagającymi wysiłku fizycznego;
- koniecznością wczesnego zgłaszania problemów mięśniowo – szkieletowych przez poszczególnych pracowników oraz rozwiązaniami które to umożliwiają, dostępnymi w organizacji.
W oparciu o tę wiedzę facylitator wybiera z menu najbardziej odpowiedni film z serii Napo i powiązane z nim działania, sugerowane do wprowadzenia w życie.
Sugerowany czas trwania takiego działania wynosi 30 minut; pierwszą część stanowi krótkie wprowadzenie przedstawione przez facylitatora, a następnie prezentowany jest film z serii Napo.
Następnie facylitator korzysta z zestawów pytań związanych z każdym sugerowanym działaniem, aby zaangażować uczestników w rozmowy o kwestiach poruszonych w filmie. W zależności od grupy uczestników proponuje się różne pytania: (pracownicy (w), przełożeni (s), kierownicy (m)).
Facylitator po raz kolejny prezentuje film, by skłonić uczestników do wnioskowania i kończy sesję za pomocą pytań podsumowujących, umożliwiających dokonanie oceny nabytej wiedzy.
Działania mogą być wykorzystywane pojedynczo lub w serii, zgodnie z zaplanowanym tematem, dzięki czemu długość sesji szkoleniowej może być regulowana.
Zobacz także listę propozycji połączenia indywidualnych przedsięwzięć w jedno działanie. Mogą być one również wykorzystywane wraz z innymi propozycjami działań, związanych z poruszaniem tematów dot. problemów mięśniowo – szkieletowych miejscu pracy, opracowanych przez EU-OSHA w publikacji – „Jak rozmawiać na temat problemów mięśniowo – szkieletowych w miejscu pracy? Pomysły na rozpoczęcie dyskusji”.